Klachten
Neuropatische pijn wisselt in intensiteit maar blijft doorgaans continu aanwezig. Vaak neemt het pijngevoel tijdens de slaap af. Vaak komen ook stemmingsstoornissen, slaapstoornissen en vermoeidheid voor. Soms ontstaan er verschijnselen die typisch zijn voor zenuwpijn. - brandende en soms stekende pijn (een gevoel van speldenprikken, elektrische schokken, messteken), - gevoelsstoornissen rond de pijnlijke zone, bijvoorbeeld ledematen die 'slapen' of overgevoelig zijn,
pijn door een gewoonlijk niet pijnlijke prikkel, bv. het schuren van kleding over de huid, een laken op de voeten... (allodynie),
overdreven pijnreactie op een relatief onschuldige prikkel (hyperalgesie),
gevoel dat men op 'kussens' loopt,
pijn bij koude of warmte (bv tijdens een douche)
Gevoel dat er mieren op en onder de huid lopen, onaangename kriebelingen.

Diagnostische tests voor neuropathische pijn
Het eenvoudigste onderzoek om neuropathische pijn vast te stellen is het opsporen van hyperalgesie en allodynie. Allodynie is een pijnlijke ervaring bij een niet-pijnlijke prikkel. Dat kan getest worden door met een borsteltje of een wattenstaafje over de huid te wrijven. Indien dat als pijnlijk wordt ervaren, dan is er sprake van allodynie. Dat is zeer indicatief voor neuropathische pijn. Hyperalgesie betekent dat men een overdreven pijnreactie krijgt op een relatief onschuldige prikkel. Dat kan men testen met een injectienaald of met een monofilament. Dat is een interessant instrumentje met een buigbare pin die op de huid wordt geplaatst. Als de pin doorbuigt, geeft dat een druk van 10 gram. Normaal is dat niet pijnlijk, bij mensen met neuropathie doet dat wel pijn. Het monofilament wordt ook gebruikt om gevoelsverlies in de voeten ten gevolge van diabetische neuropathie op te sporen. Wat ook zeer nuttig is voor de diagnose van neuropatische pijn is een sensorisch onderzoek met ether of aceton om een overdreven reactie op koude te meten. Om de reactie op warmte te testen, kan de huid aangeraakt worden met een proefbuisje met warm water. Meestal zullen er afwijkende sensorische reacties zijn in het gebied waar de patiënt pijn aangeeft, wat ook weer zeer indicatief is voor neuropatische pijn.

Oorzaak van neuropathische pijn.
Omdat de oorsprong van neuropathische pijn bij verschillende mensen ook vaak anders is, worden hier een paar voorbeelden gegeven.

1. Druk op een zenuw of ingroei in een zenuw
Voorbeelden van druk op een zenuw zijn een hernia(dit is een uitstulping) van een tussenwervelschijf op een zenuw of een gebroken rib tegen een tussenribszenuw aan. Pijn als gevolg van druk op een zenuw wordt vaak een neuralgie genoemd en ontstaat vaak plotseling. Hoewel de oorzaak niet precies bekend is wordt de trigeminusneuralgie, dit is een bepaald soort aangezichtspijn, beschouwd als veroorzaakt door druk op een zenuw. Patiënten met een trigeminusneuralgie hebben last van hevige kortdurende pijnscheuten in een bepaald gedeelte van het aangezicht.

2. Beschadiging van een zenuw
Een beschadiging van het zenuwstelsel kan zenuwpijn veroorzaken, ook wel neuropathische pijn genoemd. Neuropathische pijn kan het gevolg zijn van verschillende oorzaken, waaronder:

De juiste oorzaak van neuropathische pijn is nog niet bekend. Er zijn theorieën die zich toespitsen op een fout in de pijngeleiding of een afwijkende werking van bepaalde delen van het zenuwstelsel die verantwoordelijk zijn voor de pijngeleiding. Bij neuropathische pijn, gaat er ergens iets verkeerd: bij de ontvangst van de prikkel, het doorgeven aan de hersenen of de vertaling. Er zijn vele oorzaken van neuropathische pijn.
een gordelroosinfectie (postherpetische neuralgie)
langdurig alcoholmisbruik of blootstelling aan giftige stoffen,
multipele sclerose
chemotherapie
Diabetische neuropathie is een frequente verwikkeling van diabetes, met aanhoudende dysesthesieën en pijn (meestal aan de voeten en/of handen), die optreedt afhankelijk van de duur en ernst van de hyperglykemie.
een chirurgische ingreep of ongeval. Typisch voorbeelden zijn klieroperaties in de oksels (zoals na borstoperaties), hals of liezen. Ook na een rugoperatie, hartoperatie, en longoperaties zijn bekend. Ook bekend is de fantoompijn na amputaties.
Een bijzondere vorm van neuropathische pijn is het complex regionaal pijnsyndroom type 1 (ook bekend als posttraumatische dystrofie of reflex sympathische dystrofie of syndroom van Sudeck ). Hierbij is meestal één ledemaat aangedaan. De pijn ontstaat meestal na een ongeluk of operatie. Vaak gaat dit gepaard met kleur- en temperatuurverandering, zwelling en verandering in de doorvoeding (trofische veranderingen). Ook is er vaak overmatig veel zweten van de arm of been.
trigeminus neuralgie is een bijzondere vorm van aangezichtspijn die ontstaat door druk op het ganglion van Gasser.
Beklemde zenuwen van de hand (carpaletunnelsyndroom) of voet (tarsaletunnelsyndroom)

Behandeling
Neuropathische pijn is moeilijk te behandelen. Bij de meeste patiënten is een multidisciplinaire behandeling in een pijncentrum aangewezen. Vaak zal de arts achtereenvolgens verschillende middelen uittesten om na te gaan wat al dan niet werkt zonder al te ernstige bijwerkingen. Niet-medicamenteuze behandelingen zoals neurochirurgie, ruggenmerg- en hersenstimulatie, transcutane elektrische zenuwprikkeling (TENS) en psychologische therapie worden met wisselend effect toegepast. De werkzaamheid hiervan is echter niet in gecontroleerd onderzoek vastgesteld. Bij sommige vormen van pijn kan het zinvol zijn om geen knellende kleding te dragen. Bij pijn na een borstamputatie geeft op tijd rust nemen en de aangedane arm hoog leggen in veel gevallen vermindering van de pijn. Het niet bewegen van de arm (b.v. tijdens lange treinreis) kan op zich ook weer pijn veroorzaken. Zoek dus een balans tussen bewegen en rust en probeer ontspanningsoefeningen te doen en afleiding te zoeken.

Pijnstillers
Neuropathische pijn reageert meestal niet op de gewone analgetica en niet-steroïdale anti-inflammatoire farmaca. Bij sommige mengvormen kunnen ze wel een impact hebben, maar dat heeft dan niet direct met de neuropathische component van die pijn te maken. Ook de klassieke WHO-pijnladder waarmee veel artsen vertrouwd zijn, heeft weinig zin bij neuropathische pijn. Studies tonen wel een gunstig (maar interindividueel wisselend) effect van narcotische analgetica (zoals fentanyl en tramadol) bij cancereuze en niet-cancereuze neuropathische pijn. Het werkt doorgaans niet meteen, men moet er dus enige tijd mee doorgaan om te beoordelen of het werkzaam is en om de juiste dosis te bepalen. Meestal ondervindt men een gedeeltelijk effect.

Anti-epilepsiemiddelen
Het nut van sommige anti-epileptica bij de behandeling van bepaalde neuropathische pijnen, is goed gedocumenteerd. Carbamazepine (Tegretol®) en fenytoïne zijn doeltreffend bij diabetische neuropathie. Voor carbamazepine is doeltreffendheid eveneens aangetoond bij trigeminusneuralgie. Bij de nieuwere anti-epileptica hebben gabapentine (Neurontin®) en pregabaline (Lyrica ®) een positief effect bij postherpetische neuralgie en diabetische neuropathie aangetoond. De nieuwere anti-epileptica gabapentine en vooral pregabaline hebben het grote voordeel dat ze snel resultaat geven, goed verdragen worden en weinig nevenwerkingen hebben. Bovendien verbetert pregabaline ook heel snel het slaappatroon. De pijn is nog wel niet onder controle, maar na een paar dagen voelen de mensen zich beter omdat ze beter slapen en beter uitgerust zijn.

Nociceptieve pijn
Dit is het soort pijn dat alle mensen hebben op een bepaald punt. Het wordt veroorzaakt door feitelijke of potentiële schade aan weefsels.

Nociceptieve pijn is vaak scherp of pijn. Het neigt ook goed worden verlicht door het 'traditionele' pijnstillers zoals paracetamol, anti-inflammatoire pijnstillers, codeïne en morfine. .

Antidepressiva
De (oudere) tricyclische antidepressiva zoals amitriptyline, carbamazepine en nortriptyline in lage dosis behoren tot de eerste keuzemedicatie voor neuropathische pijn, o.m. bij diabetische neuropathie en bij herpetische neuralgie, ook al vermeldt de bijsluiter niet altijd die indicatie en worden ze ook niet altijd of slechts onder bepaalde voorwaarden terugbetaald voor die indicatie. De patiënten moeten tijdens de eerste maanden heel goed opgevolgd worden om de optimale dosering te bepalen.

Neurostimulatie
Neurostimulatie (ruggenmergstimulatie, cortexstimulatie, deep brain stimulation...) wordt als invasieve therapie overwogen als alle gangbare behandelingen hebben gefaald. Implantatie van een neurostimulatiesysteem wordt altijd voorafgegaan door een proefperiode met behulp van een uitwendige stimulator, bij voorkeur in de thuissituatie.

Desensititatietechnieken
Bij bepaalde patiënten worden zogenaamde desensitisatietechnieken gebruikt: door het bewust aanraken of stimuleren van een pijnlijke gebied wordt dat gebied op de duur ongevoelig. Het is in het begin zeer pijnlijk.

Zenuwblokkade
Soms stellen artsen een zenuwblokkade voor waarbij een verdovende vloeistof in de aangedane zenuwbaan wordt gespoten of waarbij de zenuw m.b.v. een hoge temperatuur wordt "doorgebrand". Het is een behandeling met risico op complicaties en helpt voor deze pijn niet of nauwelijks. Soms is er zelfs sprake van meer pijnklachten dan voor de zenuwblokkade.

Aandacht voor pijn
Mensen met chronische pijn hebben vaak af te rekenen met onbegrip. Het is een onzichtbare handicap waardoor buitenstaanders denken dat het wel meevalt of dat er wordt overdreven. De pijnliga ziet het als een belangrijke opdracht om de ruime samenleving te informeren over chronische pijn en om acties te ondersteunen die chronische pijn voorkomen.

Terug naar boven